DW: Ko bi mogao da posreduje na Bliskom istoku?

Evropska unija tradicionalno ne igra vodeću ulogu u mirovnim pregovorima na Bliskom istoku, već se usredsređuje na humanitarnu pomoć. Ona je najveći pojedinačni donator palestinske uprave, a od 2000. godine Evropska komisija pružila je 700 miliona evra humanitarne pomoći Palestincima u Pojasu Gaze i na Zapadnoj obali.

AUTOR: Ian Bateson
OBJAVLJENO: 18.05.21 u 16:11
https://bit.ly/33QtIit
Čitav svijet poziva na momentalni prekid sukoba na Bliskom istoku. Ali on bi bio kratkotrajan ukoliko se ne kombinuje sa pregovorima. Nejasno je, međutim, ko bi mogao da preuzme glavnu ulogu u takvim pregovorima, piše Ian Bateson za Deutsche Welle (DW).

Ujedinjene nacije?

Generalni sekretar Ujedinjenih nacija Antonio Guteres kaže da svjetska organizacija „aktivno angažuje sve strane na hitnom prekidu vatre" i poziva ih „da omoguće da se napori u posredovanju pojačaju i da budu uspješni".

Iako se UN po prirodi nameću kao posrednik u međunarodnim sukobima, one imaju problem jer se posljednjih dana bore da prevaziđu strukturna pitanja koja su ih sprječavala da ranije igraju značajniju ulogu.

Savjet bezbjednosti UN u nedjelju je osudio nasilje, ali se članice nisu složile oko zajedničke izjave. Kina, trenutno predsjedavajuća Savjeta, optužila je SAD za neuspjeh uz ocjenu da su one usamljeni protivnik mjera i da snose odgovornost za taj neuspeh. S druge strane, Stejt department odbio je to da komentariše.

SAD su i ranije koristile svoje pravo veta u Savjetu bezbjednosti da blokiraju rezolucije i izjave o svom bliskom savezniku Izraelu. Uprkos pozivima zvaničnika UN na akciju, taj odnos sprječavao je u prošlosti svjetsku organizaciju da posreduje.

Sjedinjene Američke Države?

Izrael je najbliži saveznik SAD na Bliskom istoku, a SAD su glavni izvor vojne pomoći i opreme za Izrael. Taj odnos je Sjedinjenim Državama uvijek davao značajnu prednost kada je, u vrijeme pojačanih sukoba, bilo potrebno da se Izrael dovede za pregovarački sto.

Američko-izraelski odnosi dostigli su novi vrhunac u vrijeme kada je predsjednik bio Donald Tramp. On je sprovodio mjere popularne među Izraelcima, uključujući i premještanje američke ambasade iz Tel Aviva u Jerusalim. Trampov neuspješni li mirovni prijedlog za Bliski istok bio je u velikoj mjeri sastavljen pod izraelskim uslovima i njime bi se priznala jevrejska naselja na okupiranoj teritoriji kao dio Izraela.

Arapska liga pozvala je Bajdenovu administraciju da preuzme aktivniju ulogu u bliskoistočnom mirovnom procesu. Ostaje nejasno koliko Vašington brzo može da smisli održiv plan za sukob koji ranije nije bio jedan od njegovih prioriteta.

Evropska unija?

Visoki predstavnik Evropske unije Žozef Borel pozvao je da se momentalno prekine nasilje u Izraelu i na palestinskim teritorijama, a ministri spoljnih poslova EU sastaju se u utorak kako bi razgovarali o nedavnim događajima.

Borel kaže da je u kontaktu sa članovima tzv. „bliskoistočnog kvarteta" – grupacije koja uključuje Ujedinjene nacije, SAD, Evropsku uniju i Rusiju.

Evropska unija tradicionalno ne igra vodeću ulogu u mirovnim pregovorima na Bliskom istoku, već se usredsređuje na humanitarnu pomoć. Ona je najveći pojedinačni donator palestinske uprave, a od 2000. godine Evropska komisija pružila je 700 miliona evra humanitarne pomoći Palestincima u Pojasu Gaze i na Zapadnoj obali.

„SAD su te koje igraju aktivnu ulogu, one su odmah poslale predstavnika Stejt departmenta", ukazuje predsjednik Spoljnopolitičkog odbora Bundestaga Norbert Rotgen. Prema njegovim riječima, EU u tom sukobu praktično ne igra nikakvu ulogu i uglavnom bi mogla da doprinese tako što će nastaviti da pruža humanitarnu pomoć.

Egipat?

Egipat se graniči sa Izraelom i tamošnje obavještajne službe još uvijek imaju dobre veze sa Hamasom. Tokom vikenda Egipat je, zajedno sa UN i Katarom, posredovao u dogovoru o dvosatnom prekidu vatre kako bi se omogućio transport neophodnog goriva u Gazi. Pokušaj je propao nakon što je Izrael pogodio kuću šefa Hamasa Jahje Sinvara.

Prošle srijede egipatska delegacija sastala se sa više islamskih i palestinskih grupa u Gazi, prije odlaska u Tel Aviv, u četvrtak. Kairo potvrđuje da su izraelski lideri do sada odbijali sporazum o prekidu vatre.

Izvor: Ian Bateson za Deutsche Welle, 18. maj 2021. godine